Mücevher Okulu

 

DOĞANIN MUCİZEVİ HEDİYESİ... PIRLANTA

Binlerce yıldır ışıltısıyla insanoğlunu büyüleyen pırlanta, dünyanın kalbinden çıkan elmasın özel kesimle fasetlendirilmiş, şekillendirilmiş halidir. Pırlantanın yolculuğu yeraltından başlar. Yaklaşık 200 km derinlikten çıkan ve saf karbondan oluşan elmas, yüzyıllar boyu ısı ve basınç altında sıkışıp kaldıktan sonra kristalize olmuş ve ardından yanardağ lavlarıyla yeryüzüne çıkmıştır.

Güçlü ve dayanıklı…

Milyarlarca yıl önce, yeryüzünün derinliklerinde yüksek ısı ve basınç oluşan elmasların her biri diğerinden farklı, benzersiz ve tek olarak oluşmuştur.  Pırlantaların en yaşlısı 3.2 milyar, en genci ise 900 milyon yaşındadır…

Elmas’ın İngilizcesi olan “diamond” kelimesi Yunanca’da “fethedilemez” anlamına gelen “adamas”tan türetilmiştir. Dünyadaki en sert mineral olan elması elmastan başka hiçbir şey kesemiyor. Mohs skalasına göre sertlik derecesi 10’dur.

Yeraltından çıkan elmasın sadece yüzde 30'u mücevher yapımına ayrılabiliyor. Gerisi çeşitli sanayi dallarında kullanılmaktadır. Dolayısıyla bu değerli taşı kesme işi çok özel bir zanaattir. Elmas, kesim ustaları tarafından özel bir üslupla kesilir ve yüzük, kolye ve küpelerde kullanılan pırlanta ortaya çıkar. Kesilen pırlantanın üzerinde 57 adet faset yani açılı yüzey bulunması gerekiyor. İyi kesimli bir pırlanta ışığı kendi içinden geçirip tüm fasetlere yansıtarak ışığın tekrar taşın üzerinden dışarı dağılmasını sağlar.

1870'lerde Afrika kıtasında elmas madenlerinin keşfinden sonra pırlanta daha geniş kitlelere ulaşmıştır. Talep gördükçe mücevherde kullanımı artmış, farklı tasarımlar görülmeye başlamıştır.

Aşkın ve sonsuzluğun ifadesi pırlanta

Yunanlılara göre pırlantalar Tanrının gözyaşlarıydı.  Romalılar yıldızlardan dökülen parçaları olduklarına, Hintlilerse hastalıkları, hırsızları ve şeytanın güçlerini defeden nazar tılsımları olduklarına inanırlardı. 

Pırlantanın aşkın en güzel hediyesi haline gelmesi ise 15. yüzyıla dayanıyor.  İlk kez 1477'de Avusturya Arşidükü Maximillian'ın ve Burgundyli Mary'e hediye ettiği pırlanta yüzük ile evlilik sözü olarak pırlanta nişan yüzüğü verilmesi geleneği başlamış oldu.  O dönemde pırlanta, kocanın eşine olan aşkını artırabilecek tılsım veya muska olarak görülürdü. Hatta aşk tanrısı Eros'un okunun başlığının bile pırlanta olduğuna inanılırdı. Bu kraliyet geleneği kısa bir süre içinde dünyanın bir çok bölgesinde halk tarafından benimsenmeye başlandı ve günümüze kadar uzandı.

 

PIRLANTA SEÇERKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Çıplak gözle bakıldığında aynı gibi görünse de hiçbir pırlanta birbirinin aynı değildir. Pırlantanın değerini belirleyen 5C özelliğini bilmek pırlanta seçiminizin size tam anlamıyla güven vermesini sağlayacaktır. Ariş Pırlanta, dünyada uzmanlar tarafından 4C kuralı olarak belirlenmiş; kesim, karat ağırlık, renk ve berraklık kriterleriyle değerlendirilen pırlantaya sertifika vererek 5C kuralını uygulamaya koyan ilk mücevher markasıdır.

Doğru bir seçim yapmak için pırlantanın 5C olarak kabul edilen özelliklerine dikkat edilmelidir. Bu özellikleri; Karat Ağırlığı (Carat weight), Berraklık (Clarity), Renk (Color), Kesim (Cut)  ve Sertifika (Certificate) olarak sayabiliriz.

Aynı karat ağırlığındaki iki pırlantanın fiyatının neden farklı olduğu 5C özelliğine ve bunların bileşimine bağlıdır.

Karat / Carat:

Pırlantanın ağırlık ölçüsü karattır. "Karat" sözcüğü, eski mücevher tüccarlarının pırlantalarını tartmak için kullandıkları "carob" adı verilen keçi boynuzu tohumundan gelmektedir. Bu tohumların ağırlığı, şaşılacak derecede birbirine benzerlik gösterir. Eskiden 1 karatlık pırlanta 1 keçi boynuzu tohumunun ağırlığına eşitti. Günümüzde ise karat 0.2 gramlık (200 mg) standart bir metrik ölçüdür. Her karat 100 eşit puana bölünür. Bir karat, bir gramın 5’te biri kadarına denk gelir ve 100 puana bölünür. Örneğin bir çeyrek karat 25 puandır ve 0,25 ct şeklinde yazılır. Türkçede bu puanlara “santim” denmektedir.

 

Bir taşın ağırlığı ve büyüklüğü aynı anlama gelmemektedir. Aynı karattaki iki pırlanta, renk, kesim ve berraklığa göre farklı fiyatlandırılır. İki ayrı pırlanta aynı karatta oldukları için eşit fiyatta değildir. Ayrıca karatı düşük bir pırlanta diğer özellikleri üstün gelirse karatı daha yüksek bir pırlantadan daha değerlidir.

Renk / Color:

Pırlantada alfabetik olarak D-Z arasında dizilen 20 renk mevcuttur.  Harfler pırlantanın renk oranını gösterir.

Pırlantaların çoğu renksiz gibi görünse de aralarında belli belirsiz ton farkları vardır. Pırlantanın değerinin en önemli göstergelerinden biridir. Test etmek için pırlantayı beyaz bir zemin üzerine koyarak yeterli ışıkta yandan bakabilirsiniz. Pırlanta renkleri beyazın çeşitli tonlarında oluşur. Pırlantalar, renksize ne kadar yakın olduklarına bakılarak sınıflandırılır. Pırlanta renk skalası, GIA (The Gemological Institute of America) kriterlerine göre “D”den başlayıp (en kalitelisi) “Z”ye kadar gidebilir (sarı, kahverengi). “H” derecesini geçmemesi tavsiye edilir. En nadir bulunan ve en beyaz olanlar “D”, “E”, “F” ve “G”dir.

Ayrıca pırlantada pembe, sarı, mavi gibi nadir bulunan renkli (fancy) pırlantalar da vardır.

 

Berraklık / Clarity :

Bir pırlantanın berraklığı "doğanın parmak izleri" olarak adlandırılan lekelerine bakılarak belirlenir. Çoğu pırlantada karbon kristalinin oluşturduğu izler vardır. Bu karbon kristaller azaldıkça pırlantanın berraklığı artacak bu da fiyatının artmasına sebep olacaktır. 

Pırlantada berraklık dereceleri şöyle sıralanır;

FL (Flawless), IF (Internally Flawless) : İç kısımları ve yüzeyi lekesizdir. IF, sadece üzerindeki küçük dış yüzey lekeleri olabilir. Çok nadir bulunduklarından değerleri oldukça yüksektir.

 

VVS1, VVS2 (Very, Very Slightly Included) : Çok hafif izleri olan pırlanta, 10 kat büyütecin altında bile görülmesi çok zor olan lekelerdir. Mükemmel kaliteli pırlantalardır.

 

VS1, VS2 (Very, Slightly Included) : Mükemmel kaliteli pırlantalardır.VVS1 ve VVS2 pırlantalardan fiyat olarak daha düşüktür.

 

SI1, SI2 (Slightly Included ) : 10 kat büyütecin altında görülebilen, çıplak gözle görülmesi zor olan lekelerdir. En çok satılan pırlanta berraklık düzeyidir.

 

I1, I2, I3 (Included) : Çıplak gözle görülebilen lekelerdir. Bu taşlar gözle görülür derecede parlaklığını yitirmiştir.

 

Kesim / Cut:

Elmas doğanın kalbinde oluşur ve büyür, onun özelliklerini doğa belirler,  ancak taşın gerçek pırıltısını, nihai güzelliğini ortaya çıkartmak deneyimli bir kesim ustasının becerisine bağlıdır. Boyutu ve şekli ne olursa olsun, iyi kesimli bir pırlanta ışığı kendi içinden geçirerek yansıtır. Kesimin hassasiyeti ve inceliği, pırlantanın ışığı yansıtma ve kırma oranlarını belirler. Bir elmas çok derin ya da çok yassı bir şekilde kesilirse, o zaman yanlardan veya dipten ışık kaybedilir. Bu yüzden pırlantanın parlaklığı ve değeri azalır. Kesim ne denli iyiyse, pırlantanın parlaklığı, ışıltısı ve kıvılcımı o denli artar.

 

Pırlanta kesimi, taşın simetrisi ve boyutlarıyla ilgili bir özelliktir. Bir pırlantanın kesimi görsel boyutunu da etkileyebilir. Aynı karat ağırlığındaki iki pırlanta, kesimlerinin derinliği ya da şekline bağlı olarak değişik boyutlardaymış gibi görünebilir. Ayrıca, renk ve berraklık olarak çok iyi olan bir pırlanta, hatalı bir kesimden dolayı mat görünebilir.

 

Doğru oranlarda kesilmiş pırlantanın bir yüzeyinden giren ışık diğer yüzeyinden yansır ve dağılarak “taç” denilen üst kısmından yayılır. Kesim çok derinse, ışığın bir kısmı pırlantanın “külah” olarak adlandırılan alt kısmından kaçar. Kesimin yeterince derin olmaması da ışığın külahtan kaçmasına yol açar ve pırlantanın yeterince parlamamasına neden olur. İyi kesilmiş bir pırlanta, parlaklığını en iyi yansıtan doğru açılardaki yüzeylerden (faset) oluşur.

 

Kesim konusunda teknik ne kadar önemliyse ilgi çeken bir diğer unsur da pırlantanın şeklidir. Kişisel zevklere göre değişmekle birlikte en çok tercih edilen şekil yuvarlaktır.

 

Sertifika / Certificate:

Pırlantanın karat, kesim, renk, berraklık özelliklerin yer aldığı sertifika büyük önem taşır. Pırlantanızın sertifikası onun kimliğidir. Pırlantanızın hangi uluslar arası kuruluş tarafından onay gördüğü sertifikada belirtilir.

 

RENKLİ TAŞLAR HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER!

Renkli taşların göz alıcı dünyasında keyifli bir yolculuğa hazır mısınız?

Sırlarla dolu renkli taşlar dünyası;

Kimi zaman ihtişamlı bir mücevheri oluşturan, kimi zaman sade bir takıyı ışıltıyla, renkle süsleyen değerli taşlar…

Zaman içinde yüklenen anlamlarıyla da pek çok duyguyu ve yeteneği ifade ediyor.

ZÜMRÜT

Aşkın, güzelliğin, bolluğun taşı; Zümrüt, adını Yunancada ‘smaragdos’ yani yeşil taş anlamına gelen kelimeden alır. Yeşil baharın rengidir, sonsuz sevgiyi ve yenilenmeyi ifade eder.

Mayıs ayının doğum taşı.

20. ve 35. Evlilik yıldönümü hediyesi. Boğa, İkizler, Yengeç burcu taşı.

SAFİR

Mücevher taşlarında en çok tercih edilenler arasında yer alan safir, sevginin, bağlılığın ve sadakatin simgesi olarak kabul edilir.

 

Eylül ayının doğum taşı. 5. Ve 45. Evlilik yıldönümü hediyesi. Boğa, Başak, Terazi burcu taşı.

YAKUT

Aşkın, tutkunun, cesaretin taşı;

Değerli taşların en tercih edilenlerinden bir diğeri de yakuttur. Muhteşem rengi ve mükemmel parlaklığı ile mücevhere hayat veren yakut, güçlü aşkların sembolüdür.

Temmuz ayının doğum taşı. 15. Ve 40. Evlilik yıldönümü hediyesi. Koç, Yengeç, Aslan, Akrep, Yay, Oğlak

SİTRİN

DOĞANIN GİZEMİNİ YAKALA…

Çeşitli tonlarda sarı renkten açık kahveye doğru gelen bir renk yelpazesine sahip olan sitrin, kuvars ailesinin bir üyesidir. Adını Fransızca limon anlamına gelen ‘citron’ kelimesinden alır.

Kasım ayının doğum taşı. 13. Evlilik yıldönümü hediyesi. Koç, İkizler, Aslan, Başak, Terazi burcu taşı.

TOPAZ

MUTLULUĞUN VE UYUMUN TAŞI…

Topaz adının Kızıldeniz’in ıssız adası ‘Topazios’dan geldiği, bir diğer fikre göre de Hindistan’ın eski dili olan Sanskritçe’de ateş anlamına gelen kelimesinden türetildiği düşünülmektedir.

Kasım ayının doğum taşı. 4. Evlilik yıldönümü hediyesi. Aslan, Başak burcu taşı.

TANZANİT

HUZURUN VE SUKUNETIN TAŞI…

Zoisite taşının mavi ve yeşil türü olan tanzanit, zengin mor parıltıları bulunan, kadifemsi mavi alışılmamış rengiyle, nadide bir değerli taştır. En belirgin özelliklerinden biri de etkileyici rengiyle birlikte çıkan pembe ışığıdır.

Aralık ayının doğum taşı. 24. Evlilik yıldönümü hediyesi. İkizler, Terazi, Yay burcu taşı.

 

 

PIRLANTANIN BAKIMI NASIL YAPILIR?

Pırlantanın temizliğinde herhangi bir ev tipi sıvı deterjan ile küçük bir kaba hazırlanan ılık köpük ile fırçalama ve ardından ılık su ile durulama yapılabilir.

Bunun dışında bir birim çok yumuşak bulaşık deterjanı ve dört birim soğuk sudan oluşan bir solüsyon hazırlanarak bu solüsyonda mücevherinizi bekletip fırçalayabilirsiniz. Yumuşak ve metalik olmayan bir fırça ile mücevherinizin yuva, tırnaklar ve sivri uçlar etrafındaki kirini yumuşak dokunuşlarla temizleyip kağıt havlu ile kurulayabilirsiniz.

Pırlantayı uzun yıllar kullanabilmek için şu noktalara dikkat edilmeli;

*Kaba işlerle uğraşırken mücevherinizi kullanmayınız ya da takmayınız.

*Mücevherlerinizi güçlü klorlu çamaşır suyu ile temas etmesine izin vermeyiniz. Bu, mücevherinize zarar vermez ama metal renginin matlaşmasına ya da bozulmasına neden olur.

*Mücevherlerinizi karışık bir şekilde bir mücevher kutusuna koymayınız. Birbirlerini çizmeleri mümkündür. Mücevherlerinizi kağıt mendile sararak küçük bir plastik torbada ya da kese içinde saklayınız.